Odlewy z brązu umieszczone w przestrzeni Śródmieścia Radomia to projekt zrealizowany w ramach Budżetu Obywatelskiego 2018. Całość to 14 rzeźb przedstawiających wyroby radomskiego przemysłu produkowane w odległej przeszłości bądź nieco bliższej, a także takie, które do dziś można zakupić. Poznaj je wszystkie!

Lista obiektów:

1. Pistolet Vis wz. 35, Fabryka Broni w Radomiu

Pistolet Vis wz. 35

Pierwotnie WiS – jak Piotr Wilniewczyc i Jan Skrzypiński, twórcy konstrukcji. Zmienione na Vis (łac. siła) na żądanie Departamentu Uzbrojenia. Patent zgłoszony w roku 1931. Rozpoczęcie seryjnego wyrobu i wprowadzenie na uzbrojenie kadry zawodowej Wojska Polskiego w roku 1936. Uznawany za jeden z najlepszych pistoletów wojskowych w światowej historii broni palnej.
Lokalizacja: ul. Malczewskiego 16, murek przy wejściu głównym do budynku Resursy Obywatelskiej

2. Serek homogenizowany, RSM Rolmlecz

„Członkiem spółdzielni może być każdy właściciel krowy, zamieszkały na terenie Wolanowa, Wacławowa, Karczunku…” – mówi statut Spółdzielni Mleczarskiej zawiązanej w roku 1926 w Wolanowie. Mleczarnia w Radomiu powstała w roku 1941 na terenie zakładów mięsnych przy Starym Ogrodzie. Nowy zakład na Żakowicach – w roku 1972. Od roku 1994 Rolnicza Spółdzielnia Mleczarska w Radomiu działała pod firmą Rolmlecz.
Lokalizacja: ul. Żeromskiego 42, kwietnik przed budynkiem Domu Handlowego „Sezam”

3. Rower wyścigowy szosowy Łucznik, Fabryka Broni w Radomiu

„Rower lekki, dostosowany do szybkiej jazdy po jezdniach miejskich i gładkich szosach” – według katalogu „Polskie rowery PWU” z roku 1933. Należąca do Państwowych Wytwórni Uzbrojenia, Fabryka Broni w Radomiu przystąpiła do wyrobu rowerów w roku 1929. Wkrótce stała się ich największym wytwórcą w II Rzeczpospolitej. Rowery dostępne w ponad 20 typach i kilku wersjach malowania podlegały dwuletniej gwarancji. Dowodem wysokiej jakości były liczne sukcesy kolarzy występujących na rowerach marki Łucznik.
Lokalizacja: ul. Narutowicza 9, filar przy stadionie MOSIR

4. Rower wojskowy Łucznik typ XX, Fabryka Broni w Radomiu

„Rower niezwykle mocnej budowy dostosowany do wszelkich warunków terenowych.” Wzmocniona rama, uchwyty na karabin, bagażnik ze skórzanymi pasami, barwy ochronne czerń i khaki. Z tyłu dwie zębatki – zmiana biegu wymagała ręcznego przełożenia łańcucha. W roku 1935 zatwierdzony przez Biuro Badań Technicznych Broni Pancernych i wdrożony do seryjnego wyrobu. Na wyposażeniu pododdziałów kolarzy w Wojsku Polskim.
Lokalizacja: ul. Żeromskiego 53, plac przed pałacem Komisji Województwa Sandomierskiego (obecnie Urzędu Miejskiego)

5. Maszyna do szycia Łucznik Kl. 82, Zakłady Metalowe im. Gen. Waltera

Wyrób przemysłowych maszyn do szycia rozpoczęto w roku 1948. W roku 1954 w oparciu o własne rozwiązania techniczne powstała pierwsza maszyna użytku domowego – Łucznik Kl. 82. Główka maszyny umieszczona była w stoliku wyposażonym w pedał napędowy. Główka dostępna była w dwu odmianach wykończenia: farbą czarną z połyskiem bądź szarą o fakturze młotkowej.
Lokalizacja: ul. Focha, murek przy budynku Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (przy fontannach)

6. Maszyna do pisania Łucznik 1301, Zakłady Metalowe Łucznik im. Gen. Waltera

Wyrób maszyn do pisania rozpoczęto w roku 1969 w wyniku podpisania umowy licencyjnej ze szwedzką firmą Facit. Wpierw wytwarzano maszyny biurowe ręczne, a od roku 1971 – również elektryczne. W roku 1974 pojawiły się maszyny ręczne walizkowe. Maszyny wykonywano w różnych wersjach językowych, między innymi – w oparciu o własne rozwiązania konstrukcyjne – dla języków arabskiego i tajlandzkiego.
Lokalizacja: ul. Moniuszki 9, filar Urząd Stanu Cywilnego

7. Aparat telefoniczny CB-49, Radomska Wytwórnia Telefonów

Pokrywa aparatu, mikrotelefon i gniazdo przyłączeniowe były wykonywane przeważnie z czarnego bakelitu, jednak były również dostępne modele w kolorze czerwonym i zielonym. Dzwonek aparatu miał dwie czasze z blachy stalowej o różnej grubości, dzięki czemu wytwarzał dźwięk o dwóch różnych tonach. Model CB-49 był początkowo produkowany w Zakładach Wytwórczych Aparatów Telefonicznych T-4 w Łodzi oraz w Fabryce Telefonów T-9 w Radomiu. W roku 1958 zakłady łódzkie zmieniły profil produkcji i produkcję tego aparatu w całości przejęła fabryka radomska. Produkowany był do 1963 r.
Lokalizacja: ul. Kilińskiego 30, przy wejściu do Urzędu Miasta

8. Maska przeciwgazowa wz. 24, Wojskowa Wytwórnia Sprzętu Przeciwgazowego

Maska wzorowana na francuskiej A.R.S. 1917, znana jako R.S.C. od nazwisk konstruktorów: Robert, Saunier, Cantot. Pierwsza maska przeciwgazowa na wyposażeniu Wojska Polskiego. Wyrób w Polsce zapoczątkowała polsko-francuska spółka Protekta, powstała w roku 1923. W oparciu o jej majątek w roku 1928 założono wytwórnię państwową. Zakład przy ulicy Słowackiego 57 na polecenie dyrekcji wysadzono we wrześniu 1939 roku.
Lokalizacja: ul Kilińskiego 25, dach schronu przy Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Kochanowskiego

9. Puszka farby Radowil Gr-tix, RAFIL

Zakład ekstrakcji karpiny i wyrobu pokostów na Młodzianowie powstał w roku 1917. Wyrób farb olejnych i lakierów uruchomiono w roku 1926. Obecnie Radomska Fabryka Farb i Lakierów RAFIL jest największym w kraju wytwórcą specjalistycznych farb do ochrony antykorozyjnej w przemyśle ciężkim.
Lokalizacja: Park Kościuszki, na murku na zachód od altany

10. Półbuty damskie, RZPS Radoskór

„Produktem podstawowym przedsiębiorstwa jest obuwie damskie. But damski jest asortymentem stosunkowo trudnym” – wyjaśnia wydany w roku 1985 w nakładzie 4 tys. egzemplarzy „Informator dla nowoprzyjmowanych”. Radomskie Zakłady Przemysłu Skórzanego Radoskór powstały w roku 1959 z połączenia Radomskich Zakładów Garbarskich, Radomskich Zakładów Wyrobów Rymarskich, Radomskich Zakładów Obuwia (przedwojenna Bata) i Skarżyskich Zakładów Obuwia. Utworzono kombinat wiążący zakłady z kolejnych etapów ciągu wytwórczego. „Miejmy jednak nadzieję, że przy dobrej woli obu partnerów trudności zaopatrzenia zostaną pokonane, a pożycie młodej pary okaże się zgodne i przykładne” – pisze doc. Edward Krzywicki, nestor polskiego garbarstwa. Radoskór stał się największym wytwórcą obuwia w Polsce z zatrudnieniem sięgającym 14 tys. osób. Na jego potrzeby w roku 1972 na Gołębiowie powstała największa w Europie garbarnia skór miękkich.
Lokalizacja: ul. Focha, murek przy budynku Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (przy fontannach),

11. Waga domowa WD-2, Radwag

Waga o maksymalnym udźwigu 2 kg jako nielegalizowana nie mogła służyć do rozliczeń handlowych. Szalka wykonana jest ze sławnego fajansu włocławskiego. Ręczne malowanie nawiązuje do motywów ludowych. Waga była dostępna w dwu wersjach kolorystycznych: brązowej i niebieskiej.
Lokalizacja: pl. Jagielloński, na murku przy ławce po południowej stronie

12. Aparat telefoniczny Bratek, Radomska Wytwórnia Telefonów

Nowatorski model projektowano w latach 1978-1980. Wzór opracowali artysta plastyk Maria Osterwa-Czekaj i architekt Jacek Czekaj przy współudziale konstruktora Stanisława Józwowicza. Aparat jest dostosowany do użytkowania jako biurkowy i ścienny. Przy zmianie położenia oryginalne rozwiązanie konstrukcyjne pozwala na odwrócenie tarczy numerowej bez zdejmowania pokrywy. Model otrzymał złoty medal na Międzynarodowych Targach Poznańskich w roku 1983.
Lokalizacja: pl. Jagielloński, na murku przy ławce po południowej stronie

13. Aparat telefoniczny Malwa, Radomska Wytwórnia Telefonów

Wzorowany na modelach z przełomu wieków XIX i XX, wyrabiany w Radomskiej Wytwórni Telefonów od roku 1978, cieszył się uznaniem nabywców krajowych i zagranicznych.
Lokalizacja: ul . Traugutta 31/33, na murku przy wejściu do Galerii Łaźnia

14. Kozaki firmy Sofix

„Buty Sofix dla każdego. Trwałe, modne i wygodne. I na zimę, i na lato. Chodzi syn i chodzi tato. W tym się chodzi!”” – głosiła reklama. Firma polonijna Sofix działalność rozpoczęła w roku 1983 od wytwarzania cholewek dla Radoskóru. Wkrótce podbiła rynek schyłkowej Polski Ludowej wprowadzając nowoczesne wzornictwo, na przykład pierwsze polskie buty zapinane na rzepy. W butach Sofix wystąpili polscy olimpijczycy podczas otwarcia igrzysk w Calgary w roku 1988. Moda na wyroby marki Sofix wzmogła sławę Radomia jako celu wycieczek na zakupy obuwia. Po przypadku wyłamania drzwi przez napierających nabywców w jednym ze sklepów wprowadzono sprzedaż przez okienko z blachy.
Lokalizacja: przy kamieniach na ul. Szewskiej od strony pl. Kazimierza Wielkiego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *