Skąd pomysł na projekt? Jak do tego doszło, że został zrealizowany? 

Pomysł

Pomysł na uwiecznienie wyrobów radomskiego przemysłu w brązie zrodził się w 2016 roku w głowach Macieja Stępnikowskiego i Sebastiana Pawłowskiego. Obaj mieli już bogate doświadczenia w działalności społecznej na rzecz miasta. Chcieli tym razem wpłynąć pozytywnie na wygląd oraz atrakcyjność śródmieścia. I tak, na wzór wrocławskich krasnali, zrodził się pomysł, aby w przestrzeni publicznej ustawić odlewy rzeczy, które były bądź nadal są produkowane w Radomiu.

Projekt ma realizować dwa zasadnicze cele:
1. Uatrakcyjnienie i ubogacenie przestrzeni publicznej, uczynienie jej ciekawej i interesującej zarówno dla mieszkańców jak i dla osób przyjezdnych. Takie elementy małej architektury spełniają taką rolę idealnie.
2. Przypomnienie niektórym oraz pokazanie wszystkim, że Radom ma głęboką i ciekawą historię – symbolem tego są przedmioty, które radomski przemysł wytwarzał bądź dalej wytwarza. Okres produkcji uwzględnionych przedmiotów obejmuje blisko 100 lat!

Walka o projekt w 2017 roku


Oryginalny wniosek zgłoszony 25 stycznia 2017


Głosowanie trwało od 1 do 30 czerwca 2017

W celu doprowadzenia projektu do realizacji skorzystali ze znanej im już drogi – Budżetu Obywatelskiego. 25 stycznia 2017 zgłosili wniosek pt. “Piękniejsze śródmieście – symbole naszego miasta w formie małej architektury” zawierający 15 obiektów. Zaznaczają, w nim, że obiekty powinny być “umieszczone bezpośrednio w przestrzeni publicznej (nie na podestach czy cokołach)“.

Po dopuszczeniu projektu do głosowania w czerwcu trwała walka o głosy wśród mieszkańców Radomia – zarówno te stacjonarne przy urnach jak i te wykonywane przez internet. Głosowanie zakończyło się 30 czerwca. Podczas ogłoszenia wyników 9 lipca 2017 roku okazuje się, że projekt zdobył poparcie ponad 1000 mieszkańców Radomia i będzie realizowany!


Ogłoszenie wyników Budżetu Obywatelskiego 2018


Ogłoszenie wyników Budżetu Obywatelskiego 2018

Realizacja w 2018

Wiosną 2018 roku Wydział Inwestycji przystąpił do realizacji projektu. Po konsultacjach z wnioskodawcami następuje modyfikacja listy obiektów do postawienia (z listy znikają papierosy Radomskie z powodu rzekomego promowania palenia). Powstaje także mapa z proponowanymi lokalizacjami odlewów. Założeniem było, żeby zostały ustawione w miejscach, które są w jakiś sposób z nimi związane, i tak np.:

  • waga na pl. Jagiellońskim, gdzie kiedyś było targowisko,
  • maszyna do szycia obok budynku, gdzie mieściła się szkoła “odzieżówka”,
  • maszyna do pisania przy Urzędzie Stanu Cywilnego,
  • Sofixy na ulicy Szewskiej,
  • aparat telefoniczny CB-740 przy wejściu do Urzędu Miejskiego,
  • maska przeciwgazowa na dachu schronu przy VI LO im. Jana Kochanowskiego itp.

Oryginalne kozaki Sofixy, odnalezione nowe, pozyskane w celu wykonania odlewu.

Buty z Radoskóru – pierwowzór odlewu, który stoi na ul. Focha przy fontannach.

Rozpoczynają się także intensywne zabiegi o zdobycie oryginalnych eksponatów w celu wykonania odlewów. Część z nich jest już w posiadaniu społeczników np. telefony, które w przeszłości udało się zgromadzić dzięki stowarzyszeniu Kocham Radom. Innych obiektów trzeba było szukać wśród mieszkańców Radomia. I tak nieocenioną pomocą wykazał się Marcin Woźniak ze stowarzyszenia Sprężyści, który udostępnił nigdy nie używane buty z Radoskóru i Sofixy, a także Paweł Murawski z Grupy Rekonstrukcji Historycznej III Okręgu Policji Państwowej – Komisariat w Radomiu, który przekazał maskę przeciwgazową. Czasem oryginalnych wyrobów trzeba było szukać w kraju – rower wojskowy Łucznik typ XX wypożyczył znany rekonstruktor Marcin Bolforski z Kielc, a fajansową wagę Radwagu osoba prywatna mieszkająca w Warszawie.

Urząd Miasta jednocześnie ogłasza przetarg, postępowanie wygrywa rzeźbiarz Sławomir Micek z Kielc. Artysta już pracował dla Radomia – wykonał rzeźbę Gombrowicza, która stoi na pl. Konstytucji 3 Maja. Za niespełna 130 tysięcy złotych wykonuje odlewy 14 obiektów radomskiego przemysłu i montuje je w śródmieściu Radomia.


Montaż maszyny do pisania przy Urzędzie Stanu Cywilnego.


Wykonawca odlewów, Sławomir Micek, podczas montażu roweru wojskowego.

Finał

Wszystkie odlewy zostają umieszczone w przestrzeni miasta do końca listopada 2018 roku. Jeszcze podczas ich montażu, wokół projektu robi się głośno – informacja o nim pojawia się nie tylko w mediach lokalnych, ale także regionalnych, branżowych oraz ogólnopolskich (więcej do poczytania tutaj).

1 grudnia 2018 przy największym z odlewów, czyli przy rowerze wojskowym Łucznik ustawionym przed Urzędem Miejskim (ul. Żeromskiego), odbywa się nieoficjalne zakończenie realizacji projektu, w którym – prócz pomysłodawców – uczestniczy Radomskie Towarzystwo Retrocyklistów “Sprężyści”, Grupa Rekonstrukcji Historycznej III Okręgu Policji Państwowej – Komisariat w Radomiu, mieszkańcy Radomia oraz media.

Natomiast 16 grudnia odbywa się organizowany przez Stowarzyszenie Droga Mleczna oraz Gazetę Wyborczą RadomSpacer szlakiem małych symboli Radomia”, na którym obecni są pomysłodawcy projektu w roli osób opowiadających o swoim pomyśle. W spacerze bierze udział ponad 100 osób, wśród nich jest wielu byłych pracowników radomskich firm, którzy produkowali telefony, buty czy maszyny do szycia. Czynnie włączają się w spacer dodając od siebie ciekawe historie z przeszłości.

A odlewy Symboli Radomia zaczynają się wpisywać na stałe w krajobraz miasta… Ale pomysłodawcy nie mówią ostatniego słowa.

Walka o kontynuację

Autorzy projektu w ramach Budżetu Obywatelskiego 2020 zgłaszają jego kontynuację, czyli umieszczenie kolejnych 15 odlewów. Niestety tym razem wygrać się nie udaje.

W ramach Budżetu Obywatelskiego 2021 autorzy ponownie zgłaszają jego kontynuację, tym razem jedynie 5 odlewów. Niestety ponownie nie udaje się wygrać.

Wywalczone rozszerzenie projektu w 2022 roku

Latem 2021 po raz kolejny zgłoszona jest kontynuacja projektu – w ramach Budżetu Obywatelskiego 2022. Tym razem 1266 osób popiera projekt. W 2022 roku dochodzi do jego realizacji. Do istniejących 14 odlewów dołączają kolejne 3 obiekty! To stolik z Radomianką, kuchenka gazowa z Polmetalu oraz płytki z Marywilu. Zasada projektu obowiązuje dalej – przedmioty odlane z skali 1:1 zostają umieszczone w przestrzeni publicznej. Ich autorem ponownie jest Sławomir Micek.

Współpraca z radomską tytoniówką

Dzięki współpracy z Imperial Tobacco Polska Manufacturing S.A. firma w sierpniu 2022 roku na własny koszt umieszcza przy historycznej bramie do zakładu kolejny symbol, papierosy produkowane w przeszłości w tym zakładzie. To pierwsza taka sytuacja gdzie prywatna firma włącza się w naszą inicjatywę. Dziękujemy za tak owocną współpracę, która przyniosła taki efekt na 100-lecie zakładu. Zachęcamy kolejne firmy aktywnie poszukując ich w mieście. Wszak mamy bogatą historię przemysłową a mimo wszystko wiele zakładów istnieje nadal 🙂

Miły gest artysty z Kielc

Pod koniec sierpnia 2022 r. na moście zakochanych w parku Stary Ogród pojawia się kolejny odlew. Tym razem jest do kłódka Łucznik produkowana w Zakładach Metalowych im. Gen. Waltera. W imię dobrej współpracy przy tworzeniu poprzednich obiektów rzeźbiarz Sławomir Micek ufundował odlew oraz jego montaż.

O autorach

Maciej Stępnikowski

Radomianin, od kilkunastu lat działa na rzecz Radomia a przede wszystkim osiedla Południe, skąd pochodzi.

Od samego początku (2013 r.) aktywny wnioskodawca radomskiego Budżetu Obywatelskiego, przy czym wiele jego projektów wygrywało głosowania. Dzięki jego pomysłom Południe wzbogaciło się o między innymi tablice dynamicznej informacji pasażerskiej, a miasto o siłownię oraz nową małą architekturę w parku Ruzika (na Glinicach). Od samego początku zabiega o poprawę wyglądu Parku Południe, gdzie dzięki jego zaangażowaniu powstała siłownia, plac do street workout, a także wyremontowano plac zabaw. Natomiast dzięki innemu projektowi przy zbiorniku na Godowie (tuż obok Południa, za torami) pojawiła się mała architetura: ławki, leżaki itp. czyniąc to miejsce rekreacyjnym. Nieustanie dąży do lepszego zagospodarowania i powiększenia Parku Południe.

Aktywny członek Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej “Południe” im. Jana Kochanowskiego w Radomiu w roli jej Sekretarza (od 2014).

Prywatnie mąż oraz ojciec, pasjonat klocków LEGO.

Sebastian Pawłowski

Radomianin, od wielu lat aktywnie działa na rzecz miasta, kanclerz Bractwa Rowerowego w Radomiu, autor licznych projektów poprawiających bezpieczeństwo pieszych, propagator rozwoju infrastruktury rowerowej oraz komunikacji miejskiej.

Pomysłodawca kilkunastu zwycięskich projektów w Budżetach Obywatelskich m.in. dotyczącego wprowadzenia kontraruchu rowerowego na ulicach jednokierunkowych w mieście co odbiło się pozytywnym echem w całej Polsce.

Prywatnie mąż oraz ojciec dwóch córek, właściciel kilku rowerów, kolekcjoner modeli historycznych samochodów i aparatów produkowanych przez Radomską Wytwórnię Telefoniczną.

Podziękowania

Pomysłodawcy pragną podziękować:

  • Dyrektorowi Wydziału Inwestycji Urzędu Miejskiego w Radomiu Eugeniuszowi Kaczmarkowi oraz Inspektorom tego wydziału Marii Borek i Tomaszowi Dybalskiemu za zaangażowanie w realizację projektu oraz cierpliwe podejście do pomysłów autorów;
  • artyście Sławomirowi Mickowi za wierne odwzorowanie i zaklęcie wyrobów w piękne odlewy;
  • Łukaszowi Zaborowskiemu za profesjonalne przygotowanie opisów poszczególnych przedmiotów, co wbrew pozorom nie było łatwe;
  • Marcinowi Bolforskiem, Pawłowi Michalskiemu, Pawłowi Murawskiemu, Piotrowi Szpiedze, Marcie Trojanowskiej, Marcinowi Woźniakowi, Łukaszowi Wykrocie za wypożyczenie oryginalnych wyrobów radomskiego przemysłu na potrzebnych wykonania odlewów;
  • Bartłomiejowi Drągowi za wspólne szukania jak najlepszych miejsc do ustawienia odlewów;
  • mieszkańcom Radomia za oddanie głosów w budżecie obywatelskim.